İnşaat sektöründe yapay zekâ nasıl kullanılır? Şantiyeden satışa

İnşaat sektöründe yapay zekâ en çok yedi işte kullanılır: ihale ve teklif dosyasını okumak, metraj ve maliyet tahmininde ön hesap çıkarmak, şantiye günlük raporunu hazırlamak, hakediş ve belge taslağı çıkarmak, satın alma tekliflerini karşılaştırmak, iş güvenliği kontrolünü desteklemek ve konut projesinin satışında gelen talebi karşılamak. Bu işlerin hepsinde yapay zekâ ile taslak hazırlanır ya da dağınık bilgi toplanır. Ölçüyü, imzayı ve sahadaki kararı mühendis verir.

İnşaat, verimliliği yavaş artan bir sektördür. McKinsey Global Institute'un 2017 raporuna göre inşaatta iş gücü verimliliği son yirmi yılda yılda ortalama yüzde 1 arttı. Aynı dönemde dünya ekonomisinin tamamında artış yüzde 2,8, imalatta yüzde 3,6 oldu. Aradaki farkın bir kısmı kâğıtta, e-postada ve telefonda kalan işten gelir. Yapay zekâ bu işin bir bölümünü hızlandırır, ama önce işin dijital olarak kayda geçmesi gerekir.

İnşaat firması yapay zekâyı hangi işlerde kullanır?

1. İhale ve teklif dosyası: Yüzlerce sayfalık şartnameden istenen belge, teslim tarihi ve ödeme koşulu tabloya çıkar.
2. Metraj ve maliyet: Metraj tablosu birim fiyat listesiyle eşleşir, eksik kalem işaretlenir.
3. Şantiye günlük raporu: Fotoğraf ve sesli not akşam rapor taslağına dönüşür.
4. Hakediş ve belgeler: Hakediş, taşeron sözleşmesi ve aylık işveren raporu şablondan hazırlanır.
5. Satın alma: Farklı biçimde gelen tedarikçi teklifleri aynı tabloda karşılaştırılır.
6. İş güvenliği: Kamera görüntüsünde baret ve yelek kontrolü yapılır, uyarı iş güvenliği uzmanına gider.
7. Konut satışı: Instagram, WhatsApp ve reklamdan gelen sorulara yanıt hazırlanır, talep satış ekibine anında ulaşır.

İhale ve teklif dosyası yapay zekâ ile nasıl okunur?

Bir ihale dosyası idari şartname, teknik şartname, sözleşme taslağı ve eklerden oluşur. Teklif ekibi bu dosyayı kısa bir sürede okuyup karar vermek zorundadır. Yapay zekâ ile dosyadan bir özet tablo çıkarılır: istenen belgeler, teslim tarihi, gecikme cezası, ödeme koşulları, teminat ve özel şartlar.

Tablonun güvenilir olması için iki kural uygulanır. Her satırın yanında bilginin geldiği sayfa numarası durur; ekip maddeyi kaynağından kontrol eder. Dosyada karşılığı bulunmayan alan boş bırakılır ve işaretlenir, tahminle doldurulmaz. Teklif verip vermeme kararı yine teklif ekibindedir.

İhale dosyası çoğu zaman gizlidir. Bu yüzden kurulumdan önce verinin nerede işleneceği yazılı olarak belirlenir. Modele dosyanın tamamı değil, yalnız soru ve ilgili bölüm gönderilir; belgeler model eğitiminde kullanılmaz. Bu düzeni yapay zekâ entegrasyonu sayfasında ayrıntılı anlatıyoruz.

Metraj ve maliyet tahmininde yapay zekâya güvenilir mi?

Ön hesap olarak güvenilir, son karar olarak güvenilmez. Çizimden metraj bugün de çoğunlukla yazılımla alınır. Yapay zekâ bu tabloyu birim fiyat listesiyle eşleştirmede, benzer projelerle karşılaştırmada ve eksik kalemi işaretlemede kullanılır.

Burada en büyük risk uydurma rakamdır. Bir dil modeli, kaynağı olmayan bir birim fiyatı akla yatkın biçimde yazabilir. Bu yüzden her rakam bir tabloya ya da belgeye bağlanır; kaynağı olmayan hücre boş kalır. Teklif fiyatı her zaman mühendisin kontrolünden geçer.

Şantiye günlük raporu nasıl hazırlanır?

Şantiye şefinin günü sahada geçer. Akşam masaya oturup rapor yazmak, çoğu zaman ertesi sabaha kalır. Rapor gecikince proje müdürü ve işveren aksayan işi geç öğrenir.

Kurulum basittir. Şef gün içinde fotoğraf çeker ve WhatsApp'a sesli not bırakır. Sesli not yazıya dökülür, fotoğraflar blok ve tarihe göre dosyalanır. Akşam şu başlıklarla bir rapor taslağı hazır olur:

• Gün içinde yapılan iş ve tamamlanan kalemler
• Sahada çalışan ekipler ve puantaj
• Gelen malzeme ve eksik kalan sipariş
• Aksayan iş ve nedeni
• Ertesi günün planı

Şef taslağı okur, düzeltir ve onaylar. Onaylanan rapor proje müdürüne ve işverene gider. Resmî kayıtların sorumluluğu yine şantiye şefindedir; hazırlanan rapor bu kayıtların yerine geçmez.

Hakediş ve belge taslakları nasıl hızlanır?

Hakediş, metraj tablosu, sözleşmedeki birim fiyatlar ve önceki dönemin toplamıyla hazırlanır. Her dönem aynı hesap yeniden yapılır. Hata çoğu zaman bir rakamın bir tablodan ötekine elle taşınırken yanlış yazılmasından çıkar.

Belge üretiminde şablon bir kez hazırlanır. Rakamlar tablodan ve kayıttan okunur, elle girilmez. Eksik alan boş bırakılır ve işaretlenir. Taslak onay kuyruğuna düşer; her sürüm ve her onay kayda geçer. Aynı yöntem taşeron sözleşmesi, teklif mektubu ve aylık işveren raporu için de kullanılır. İmza kararını sistem değil, yetkili kişi verir.

Satın almada teklifler nasıl karşılaştırılır?

Beton, demir, iskele ya da kalıp için gelen teklifler farklı biçimlerde gelir. Biri PDF gönderir, biri e-postanın içine yazar, biri fotoğraf çeker. Satın alma sorumlusu bunları elle bir tabloya dizer.

Yapay zekâ ile bu teklifler aynı sütunlara yerleştirilir: birim fiyat, miktar, teslim süresi, ödeme vadesi ve nakliyenin fiyata dahil olup olmadığı. Teklifte yazmayan bilgi boş kalır ve tedarikçiye sorulacaklar listesine girer. Tablo proje bütçesiyle yan yana konur. Seçimi satın alma sorumlusu yapar.

İş güvenliğinde yapay zekâ ne yapabilir?

Kamera görüntüsünde baret ve yelek kontrolü yapan görüntü işleme sistemleri bugün kullanılıyor. Kural dışı bir durum görüldüğünde uyarı iş güvenliği uzmanına gider. Bu sistemler bir yardımcıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun işverene yüklediği sorumluluk aynen sürer.

Kamera kaydı çalışan için kişisel veridir ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındadır. Kurulumdan önce çalışanlara aydınlatma metni verilir, kaydın ne kadar saklanacağı yazılır.

Konut projesi satışında yapay zekâ nasıl kullanılır?

Konut projesinin satış ofisine sorular gün boyu gelir: daire tipleri, metrekare, teslim tarihi, ödeme planı, otopark. Soruların çoğu Instagram'dan, WhatsApp'tan ve reklam formundan gelir. Satış ekibi sahada ya da toplantıdayken mesajlar birikir.

Bu iş, ALTAI Digital'in talep yanıtlama ve reklam yönetimi hizmetlerinin konusudur. Kanallar tek kuyrukta toplanır. Sık sorulara firmanın verdiği bilgiyle yanıt hazırlanır; müşteriye bir asistanla yazıştığı söylenir. Fiyat pazarlığı ve sözleşme konuları satış danışmanına geçer. Reklamdan gelen her talep satış sorumlusuna anında ulaşır ve müşteri kaydına hangi reklamdan geldiği bilgisiyle yazılır.

Projenin sitesi de bu düzenin parçasıdır. Daire tipleri, kat planları ve satış durumu yönetim panelinden güncellenir. Yabancı alıcı hedefleniyorsa site birden çok dilde kurulur. Hollanda'da çelik yapı işi yapan bir firma için kurduğumuz sitede sertifikalar iletişim formunun arkasından ana sayfaya taşındı. Tamamlanan her proje kendi sayfasında anlatıldı, sayfalar üç dilde yayına girdi ve teklif formu teknik çizim dosyasını doğrudan kabul eder hâle geldi.

Reklam tarafını Meta reklam yönetimi, site tarafını web tasarım sayfasında anlatıyoruz.

İnşaatta yapay zekâ nerede kullanılmamalı?

• Statik hesap ve proje onayı: Bu iş lisanslı mühendisin ve yapı denetiminin sorumluluğundadır.
• Sahadaki güvenlik kararı: İş durdurma ya da devam etme kararını iş güvenliği uzmanı ve şantiye şefi verir.
• İmza ve ödeme: Hakediş, sözleşme ve ödeme onayı yetkili kişide kalır.
• Kaynağı olmayan rakam: Birim fiyat, miktar ya da süre bir belgeye bağlanmadan teklife yazılmaz.

İnşaat firması dijital dönüşüme nereden başlamalı?

İlk soru şudur: hangi belge ya da iş en çok zaman alıyor? Kimi firmada bu teklif dosyasıdır, kimi firmada hakediş, kimisinde satış ofisine gelen sorular. İşe o tek işle başlanır. Şablon hazırlanır, akış kurulur, bir ay ölçülür; ardından ikinci işe geçilir.

ALTAI Digital işe keşifle başlar. Yaklaşık bir hafta süren keşifte firmanın belgeleri, kullandığı programlar ve tekrar eden işleri çıkarılır. Ardından bir demo hazırlanır, onaydan sonra kurulum yapılır. Kurulan her parça tek panelde birleşir; firma teklifi, şantiye raporunu ve satış talebini aynı ekrandan izler. Yöntemi dijital dönüşüm sayfasında, firmaya özel program işini özel yazılım geliştirme sayfasında anlatıyoruz.